De Geschiedenis

// maart 14th, 2014 // Carolien van Welij * BLOG

Verdiepen in de geschiedenis van je familie brengt je vanzelf in aanraking met De Geschiedenis met hoofdletters. Soms komt die geschiedenis heel duidelijk om de hoek kijken: bijvoorbeeld de Tweede Wereldoorlog als mijn oma schrijft over de Japanners in het kamp. Maar soms is minder zichtbaar hoe de algemene geschiedenis uit de schoolboeken die van particuliere mensen beïnvloedt.

Zoals wij onszelf nu zien als unieke, bijzondere wezens, zo trad ik in mijn familieonderzoek ook mijn voorouders tegemoet. Mijn betovergrootvader had zijn eigen beweegredenen om naar Indië te vertrekken. Zijn ontmoeting met mijn Javaanse betovergrootmoeder, de kinderen die geboren werden en naar Nederland gestuurd: ik zag het als een verhaal van deze twee individuen die hun eigen leven vorm gaven.

Dat is misschien naïef, en ook met een zeer eenentwintigste-eeuwse bril, maar dat was wel mijn aanvankelijke houding. Wat is het verhaal van deze mensen? Om iets meer van die tijd te begrijpen, pakte ik er een boek bij over de geschiedenis van Nederlands-Indië. Die geschiedenisboeken zorgen ervoor dat je gaat inzien dat die particuliere geschiedenis niet zo particulier is. Er waren vele mannen zoals mijn voorouder Marinus die naar Indië vertrokken in de negentiende eeuw. Relaties tussen Nederlanders en inlandse vrouwen bleken ook helemaal niet zo bijzonder.

Die kennis van de Geschiedenis werkte verontrustend: ik moest het sprookjesachtige familieverhaal van een betovergrootvader die trouwde met een dochter van een Javaanse sultan herschrijven. En tegelijkertijd verzachtend: hij was niet de enige vader die zijn Indo-kinderen naar Nederland stuurde en dus weghaalde bij hun moeder.

Ik kan mijn voorouders nu zien als deel van de geschiedenis, de koloniale geschiedenis van Nederlands-Indië. Nu ruim een eeuw later zie je hoe sommige van hun keuzes misschien niet zo uniek waren, maar deel waren van de stromen in de geschiedenis. Maar hoe hebben zij dat zelf ervaren? Doe ik mijn voorouders ook weer niet tekort door zaken te verklaren aan de hand van feiten uit geschiedenisboeken?

En hoe kijken later de nieuwe generaties terug op de ‘unieke’ keuzes die wij nu maken en manieren van onze levens inrichten? Wij hebben ongetwijfeld meer keuzevrijheid in ons leven dan onze voorouders, maar van welke Geschiedenis maken wij deel uit?

Carolien van Welij

Leave a Reply